De echte koning van het Plaça Reial

Canonge2klein

Het Plaça Reial (van 1848) zit al sinds lang zonder koning of koningin. De eerste jaren stond op het populaire plein aan de rand van La Rambla een wassen beeld van Spanje´s eerste monarch, Ferdinand II van Aragón. Ooit zou dit worden vervangen door een gietijzeren exemplaar. Om mysterieuze redenen werd ooit nooit: vanaf 1876 siert een beeld van de Drie Gratiën het centrum van het plein.

1a Placa Reial 1870

Het Plaça Reial in 1879, nog zonder het beeld van Drie Gratiën. Rechts het pand waarin nu Hotel Do zit. Onder de bogen van het hotel (zie foto onder  had Fructuós Canonge zijn kiosk.

Een magische wisseltruc, helemaal in de stijl van de man die op dat moment al elders triomfen vierde, maar in de beginjaren de echte koning van het plein was: Fructuós Canonge (Montbrió de Camp, 1824), schoenenpoetser, straatverkoper en bovenal magiër.

Spektakelstukken
Het verhaal begint klassiek: arme plattelandsjongen komt met zijn familie naar Barcelona. We schrijven 1831. Bourgeois-Barcelona is dan op zoek naar nieuwe vormen van vertier, naast de grote spektakelstukken die de stad bezoeken, een erfenis van beide wereldtentoonstellingen (1888 en 1929). Barcelona heeft op dat moment slechts één theater (het Principal aan La Rambla) – Gran Theatre Liceu, zal pas in 1847 openen en is de eerste jaren nog niet hét glamourtheater van de rijken.

Van glamour kan de arme schoenpoetser Fructuós in 1831 alleen maar dromen. En wat jaren later is ook Barcelona ver weg. Het precieze hoe en wat van dit acht jaar durende intermezzo is duister,  zoals het hoort in de biografie van elke ware magiër.

Twijfelende klanten overtuigt hij door het eten van een broodje schoenpoets

Fructuós diende, zoveel is zeker, in deze periode als soldaat in het Spaanse leger. Voor straf. Maar waarvoor? Voor zijn vermeende rol bij een volksopstand in 1843, zeggen sommige chroniqueurs. Hij miste slechts een avondklok die ingesteld was na een andere volksopstand, beweren anderen. En waar verbleef Canonge tijdens dit gedwongen intermezzo? Ook daarover verschillen de vorsers van mening. Zowel Cádiz als Cuba wordt genoemd.

Broodje schoenpoets
Terug in Barcelona moet er hoe dan ook brood op de plank komen. Fructuós opent een schoenlapperskiosk op het nieuwe Plaça Reial. Twijfelende klanten overtuigt hij door het eten van een broodje schoenpoets. Als dat geen kwaliteit is! Maar liever trekt hij klanten met zijn goocheltrucs. Mannelijke passanten worden verblijd met een fijne sigaar die hij achter hun oren vandaan tovert. Hun lastige vrouwen laat Canonge desgewenst verdwijnen, zo wil een stadsroddel in die tijd.

Canonge4klein

Op Canonge´s voormalige werkplek waren vele decennia later nog andere schoenpoesters actief.

Fructuós maakte zijn professionele debuut als magiër in 1858 in het drie jaar eerder geopende Camps Elisis,  het eerste attractiepark van de stad, gebouwd aan de Passeig de Gràcia op de plek waar nu onder meer Gaudí´s La Pedrera staat.

Spaanse Merlijn
Met zijn optreden is Canonge de eerste goochelaar van Barcelona die zijn kunsten niet op straat of in het café hoeft te vertonen. Het publiek is verrukt en Canonge van de ene op de andere dag een ster.

Canonge1klein

Canonge leert andere goochelaars de kneepjes van het vak.

In de jaren daarna maakt de voormalige schoenlapper een triomftocht langs zalen in Europa en Zuid-Amerika. Ook het Spaanse koningshuis is dol op de Catalaanse magiër en overlaadt hem met titels en medailles. De ‘Spaanse Merlijn’ (zijn niet-adellijke erenaam) was trots op zijn onderscheidingen. Wat hem – diep van binnen een Republikein – er niet van weerhield de koninklijke luitjes te provoceren. Het verhaal wil dat de man eens een uur te laat kwam opdagen voor een optreden ten paleize van Isabella II. Geen nood: hij toverde de wijzers van alle paleisklokken een uurtje terug en was dus stipt op tijd.

Het Spaanse koningshuis is dol op de Catalaanse magiër en overlaadt hem met titels en medailles

Canonge5klein

Canonge plus medailles.

Een apocrief verhaal ongetwijfeld. Waarschijnlijker is het lesje sociale werkelijkheid dat Canonge zou hebben gegeven aan Isabels opvolger, Amadeus I. Tijdens de eerste officiële Mercè-feesten van de stad (1871) vermaakte de magiër Amadeus met zijn trucs. Op een gegeven moment toverde Canonge uit zijn zakdoek een papier waarop een vraag stond: Weet u wat het volk wil? Waarop de ooit straatarme goochelaar met een razendsnelle handbeweging het papier in een brood veranderde.

A man must never forget where he comes from, tenslotte.
Fructuós Canonge nam deze wijsheid overigens wel erg letterlijk. In 1890 stierf hij zonder een cent, slachtoffer van zijn eigen vrijgevigheid.

 

GalerieBij de Fundació Setba (Plaça Reial 10) is deze weken La Màgia de la Reial te zien, een expositie  over het leven van Fructuós Canonge. Werk van vijf hedendaagse kunstenaars geïnspireerd door de magie completeert de tentoonstelling.
Maandag t/m vrijdag 10-14 uur; 16-20 uur. Zaterdag 10-14 uur. Entree: € 2-

Nog t/m 30 januari 2016 Meer info hier.

%d bloggers liken dit: