Gaudí’s Grote Boek der Natuur lag in zijn achtertuin

“Degenen die voor hun nieuwe werk te rade gaan bij de wetten der Natuur, werken samen met de Schepper. Degenen die kopiëren, werken niet samen met de Schepper. Derhalve bestaat originaliteit in het terugkeren naar de oorsprong.”

Een fijne uitspraak van Antoni Gaudí, wiens favoriete lectuur dan ook het Grote Boek der Natuur was. Tot dusver namen deskundigen aan dat de hoofdstukken van dat boek her en der verspreid lagen. En wélke tekst Gaudí ter inspiratie voor een bepaald kunstwerk pleegde, daarover liepen de meningen van de Gaudí-vorsers uiteen. Neem het dak van Casa Milà, La Pedrera: de grotkerken van Cappadocië, Petra in Jordanië, de kleitorens van Togo… het zijn slechts een paar van de ooit genoemde inspiratiebronnen.

gaudi10def

De rots met de twee ogen is het eerste element wat Paula Santamaria en Josep Pedret aan Gaudí deden denken. Links een van de balkons van Casa Battlo.  (foto: Enrique Marco/Sapiens)

Achtertuin
In werkelijkheid lagen de voorbeelden voor Casa Milà en andere meesterwerken van de architect bijna letterlijk in de achtertuin van de grote architect. Dat althans is de – zeer aannemelijke – stelling  van twee onderzoekers, archeologe Paula Santamaria en haar vriend en universitaire docent Josep Pedret. De twee wonen in Riudecanyes, een dorp in de Baix Camp, de laagvlakte rond Reus en Tarragona. Dezelfde streek dus waar Gaudí in 1852 werd geboren (in Riudoms, aan de rand van Reus, ruim tien kilometer verder) en waar hij als jongen zwerftochten maakte, vaak in gezelschap van zijn boezemvrienden, Eduard Toda i Güell en José Ribera Sans.

panorama-1def

Paula Santamaria en Josep Pedret op de plateau vanwaar je bijna alle Gaudiaanse inspiratiebronnen kunt zien, met uitzondering van de rots met de twee ogen (zie foto boven). Sommige plekken zijn slecht zichtbaar door de vegetatie. Tijdens Gaudí´s leven was deze veel minder uitbundig. (foto: Enrique Marco/Sapiens)

Riante zetel
Zonder twijfel zaten de drie jongens ooit op het plateau bij de coll de Desenrocada, een heuvel gelegen tussen de dorpen L’Argentera en Vilanova d’Escornalbou. Vanaf die riante zetel moeten ze bewust of onbewust grillige vormen en patronen hebben waargenomen. Vormen die via het hoofd van Gaudí zouden terugkeren als de gevels en schoorstenen van La Pedrera, het dak van Casa Battló, de draak en de pilaren van Park Güell.

gaudi8bdef

Links een detail van de Desenrocada. Rechts de skeletachtige voorgevel van Casa Batlló (ter hoogte van de eerste verdieping). (foto: Enrique Marco/Sapiens)

Gaudí was in latere jaren regelmatig in zijn geboortestreek. Het zou daarom goed kunnen dat hij zijn sterkste indrukken van de rotsige heuvel veel later opdeed. Bijvoorbeeld in 1903, toen hij in Reus werkte aan de  – al snel gestaakte – restauratie van de Santuari de Misercòrdia kapel.

Kopieerde Gaudí stiekem uit het Grote Boek der Natuur?

De Desenrocada was in ieder geval dichtbij. Een kwartiertje treinen naar station Duesaiguës –l’Argentara, en aansluitend een uurtje wandelen. Peanuts voor de architect, die voor zijn zielenheil dagelijks van de Sagrada Família helemaal naar de Sant Felip Neri-kerk in de Barcelonese binnenstad liep.

gaudi7def

Twee keer de draak van Park Güell. Ogen en bek bevinden zich op de rotsversie in identieke positie als op de Park-versie. Links een poot en de contouren van de rug. (foto: Enrique Marco/Sapiens)

Als de 1903-hypothese klopt, dan heeft Gaudí zijn ervaringen snel verwerkt: de bouw van Casa Batlló begon in 1904, die van La Pedrera in 1906. De draak/salamander in Park Güell dateert zelfs uit 1903. De Barcelonezen kozen hem of haar nog in 2014 tot het meest universele kunstwerk van hun stad. Ondertussen stamt het beest wel mooi uit Gaudi´s achtertuin, zo (b)lijkt nu.

gaudi5def

Een spiraalvormige rots in de natuur… een trappenhuis op het dak van La Pedrera. (foto: Enrique Marco/Sapiens)

Revolutie
De ontdekkingen van beide speurneuzen uit Riudecanyes zijn vrucht van anderhalf jaar kijken en vergelijken. Het begon echter allemaal met een terloopse opmerking van Josep Pedret, tijdens een gezamenlijk uitstapje naar de Desenrocada. “Hij heeft iets van Gaudí, vind je niet?”

gaudi6bdef

Links een eërodeerde vorm van een in de Baix Camp veel voorkomende soort zandsteen, in Catalonië  ‘abellera’ genaamd, vanwege de gelijkenis met de cellen van’ruscs de abelles’, bijenkorven. Rechts een hoofdingang van La Pedrera.  (foto: Enrique Marco/Sapiens)

Gaudí-deskundigen ondertussen, zijn onder de indruk. Gesproken wordt al over een ‘mogelijke revolutie’ in het onderzoek naar het werk van de vermaarde lezer van het Grote Boek der Natuur.

gaudi2def

Tweemaal Darth Vader. Links op de Desenrocada, rechts op La Pedrera.(foto: Enrique Marco/Sapiens)

Een logische onderzoeksvraag die opkomt bij het hoofdstuk ‘Baix Camp’: liet de o zo gelovige Gaudí zich louter inspireren door dat boek of kopieerde hij er stiekem ook uit – daarmee God het nakijken gevend?

Guardar

Guardar

Guardar

Guardar

Guardar

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: